EDUARDO ARROYO

Eduardo Juan González Rodríguez, coñecido polo seu nome artístico Eduardo Arroyo, naceu en Madrid no ano 1937, durante a Guerra Civil, no seo dunha familia leonesa. Pasaba os veráns da súa infancia na localidade de Robles de Laciana, en León. Desde mozo, Arroyo tivo o desexo de ser escritor, pero o seu posterior exilio en Francia afastouno da lingua española e con iso, desa vocación. Con todo, a súa vocación artística manifestouse de maneira temperá no debuxo e de forma completamente autodidacta. Consideraba o Museo do Prado como a súa verdadeira escola, onde descubriu a mestres como Zurbarán, Goya, De Chirico e especialmente, Velázquez, por quen desenvolveu unha gran obsesión que se materializou na súa obra “Velázquez, o meu pai” (1964).  

Arroyo elixiu a pintura sobre a escritura porque vía unha relación directa entre ambas. Cría que a pintura tiña a capacidade de narrar o mundo a través de metáforas visuais, facendo que as súas obras non só puidesen verse senón tamén “lerse”, desenvolvendo así un universo narrativo propio.

Tras finalizar os seus estudos de Xornalismo, Arroyo exiliouse en París en 1958 tras cumprir co servizo militar, debido ao seu rexeitamento polas ideas do franquismo. Instalouse en Montparnasse e comprendeu a súa necesidade de ser pintor. Na capital francesa ademais toma contacto coas distintas correntes artísticas que se estaban levando a cabo onde se reivindicaba a figuración narrativa como arma de crítica política e social. A súa primeira exposición colectiva tivo lugar no ano 1960 no XI Salón da Nova Pintura do Museo de Arte Moderna (MAM) á que asistiu con “A corrida da bolboreta” e durante a III Bienal de París presenta “Os catro ditadores” (Franco, Mussolini, Hitler e Salazar); esta última causou un escándalo diplomático e foi censurada en España. Estas obras xa mostran a ironía e o humor, trazos que serán unha constante na súa carreira. En paralelo, Arroyo evoluciona do uso matérico da cor a unha pincelada máis lisa e con cores máis vivas, un cambio que tamén definirá o seu estilo. 

Durante os anos 60, o seu compromiso principal foi político, con obras que reflectían a represión social, chegando a consolidarse como un dos protagonistas da vangarda figurativa no Atelier Populaire deas Beaux-arts durante o Maio Francés de 1968. Paralelamente, desenvolveu unha serie vinculada á “España negra” retratando reis do pasado, toureiros e bailaríns, desde unha posición crítica, cuestionando os valores que todos eles representaban.

Ao longo da súa carreira, Eduardo Arroyo expuxo tanto de maneira individual como colectiva en galerías de toda Europa, sendo a primeira a Galería Claude Levin. Ademais do seu labor como pintor, traballou como decorador teatral xunto a Klaus Michael Grüber (1941-2008), quen o elixiu a el en lugar de un profesional, algo que era unha audacia segundo remarca o propio Arroyo. O pintor aceptou a súa petición para evitar que a pintura se convertese nunha rutina; nese tempo, levou a cabo uns decorados que non eran móbiles, senón que se manipulaban nunha soa peza.

Nesta época, Gassiot Talabot denominou á pintura de Arroyo como “figuración narrativa”,  con todo, o propio artista non se recoñecía nesa clasificación, xa que o seu obxectivo era romper cos canons do informalismo e a pintura abstracta, sendo isto, o máis soado na Escola de París. Ao mesmo tempo, Arroyo adoptou unha postura crítica cara á arte de vangarda, o cal consideraba unha moda institucionalizada. O seu compromiso materializouse nunha serie de obras que cuestionaban a importancia de artistas como Marcel Duchamp, Salvador Dalí ou Joan Miró.

A partir de 1970, os seus intereses ampliáronse, e temas como o boxeo convertéronse nunha metáfora do oficio do pintor, un combate que o artista está sempre destinado a perder no ring contra o cadro. Posteriormente en 1974, comeza a pintar a numerosos amigos seus, mostrando un gran interese pola figura humana. Buscaba  capturar as súas personalidades a través de retratos con distintas técnicas, desde óleo ata colaxe entre outros, xa que como dicía o propio pintor: “o modelo conduce a obra, o seu carácter impona e inflúe directamente no retrato e no seu proceso”. Ás veces realizábaos de costas ou de lado, crendo que un retrato é intemporal. Neste período tamén iniciou a serie “Reflexiones sobre o exilio”, baseada na súa propia experiencia.

En 1976, regresou do exilio a España e rehabilitou a casa familiar de Robles de Laciana, onde creou un taller de pintura xunto aos seus amigos Jonás Pérez e Lolo Zapico. Alí realizou debuxos e esculturas e desenvolveu o groso da súa obra litográfica a través de personaxes oníricos como “O unicornio” ou “As noivas de Muxiven”. 

Posteriormente na década dos 80 levou a cabo a serie dos “Deshollinadores” outra metáfora da pintura e o oficio de ser pintor e “Toda a cidade fala de iso”, que o introduciu no mundo da noite, con gángsters, accidentes e misterio, establecendo unha relación co cinema negro. Nesta etapa, comezou a abandonar esas cores tan vivas e vibrantes das etapas anteriores, facendo que o negro se convertese na cor principal das súas composicións. En 1982, recibiu o Premio Nacional de Artes Plásticas do Goberno de España e tan só un ano despois foi galardoado como Caballero das Artes e as Letras por parte do Goberno de Francia.

Nos anos 90, a súa obra centrouse en temas relacionados co contexto español, a literatura e cos personaxes do mundo da cultura, sempre a través da súa mirada persoal, chea de humor e ironía. En 1996 participou na Bienal de Venecia cunha serie de cadros sobre España. Para iso, empregou unha paleta de cores ocres, pardos  e verdes, cores que ven das partes fértiles ao viaxar en avión ata España, polas zonas de Castela onde destacan os amarelos, o que o propio artista denomina: “paleta española”. A maiores, presentou unha España que cobre a outra que como el di “ao rascar un pouco debaixo aparece esa vella España (...) esa radiografía de España”.

A súa obra foi abandonando paulatinamente a temática española para centrarse nos seus gustos literarios e artísticos, culminando coas ilustracións de Ulises de James Joyce. O artista recibiu importantes recoñecementos nos seus últimos anos, como a Medalla de Ouro ao mérito de Belas Artes no ano 2000 e o Premio ABC Cultura e Ámbito Cultural en 2013. Finalmente, Eduardo Arroyo faleceu o 14 de outubro de 2018 en Madrid.

Na Colección Afundación consérvase a obra “Sen Título” (1991), unha serigrafía que reflicte o seu interese polos personaxes da cultura actual e o cinema negro, empregando un negro intenso que como se destacou, invade o cadro.